Atoom
English: Atom

Icoontje doorverwijspaginaZie Atoom (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Atoom.
Heliumatoom (vereenvoudigd weergegeven). De kern, met twee protonen (rood) en twee neutronen (groen), is omgeven door twee elektronen (geel)

Atomen (Oudgrieks: ἄτομος, atomos‚ ondeelbaar) zijn de kleinste deeltjes waarin materie op aarde met scheikundige methoden opgedeeld kan worden. Een atoom is onvoorstelbaar klein; er gaan meer atomen in een glas water, dan er glazen water in alle oceanen op aarde gaan. De atomen van een chemisch element vormen de kleinste bouwstenen van het element. De atomen van één element hebben alle hetzelfde atoomnummer, wat inhoudt dat ze alle hetzefde aantal protonen bevatten. Neutrale atomen bevatten evenveel elektronen als protonen. Een ion is een geladen atoom dat een tekort of een overschot aan elektronen heeft. Neutrale atomen van eenzelfde element kunnen toch een verschillende atoommassa hebben vanwege verschillen in het aantal neutronen. Zulke verschillende atomen van hetzelfde element zijn zogenaamdeisotopen van elkaar. Atomen van verschillende elementen verschillen essentieel van elkaar. De materiaaleigenschapen en het gedrag in chemische reacties worden geheel bepaald door de eigenschappen en de onderlinge relaties van de atomen waaruit de materie is opgebouwd.

Natuurkundigen gaan uit van een atoommodel waarin atomen uit drie kleinere deeltjes bestaan: protonen, neutronen, en elektronen. Deze deeltjes kunnen ook los voorkomen, zonder onderdeel van een atoom te zijn.

Vrijwel alle scheikundige en natuurkundige eigenschappen van de op aarde voorkomende materie zijn gekoppeld aan de eigenschappen van atomen. Het atoom is daarom een sleutelbegrip in beide wetenschappen. De fysische eigenschappen van afzonderlijke atomen, waarbij scheikundige stofeigenschappen buiten beschouwing worden gelaten, worden bestudeerd in de atoomfysica.

In bijvoorbeeld sterren, neutronensterren en zwarte gaten komt echter ook materie voor die niet uit atomen is opgebouwd. De studie van deze – vanuit aards perspectief bijzondere – vormen van materie is het terrein van de plasmafysica en de astrofysica.