De dame met de hermelijn

De dame met de hermelijn
The Lady with an Ermine.jpg
MuseumCzartoryski Museum
LocatieKrakau
KunstenaarLeonardo da Vinci
Jaar1490
Typeolieverf op hout
Afmetingen54 × 39 cm
Portaal  Portaalicoon  Kunst & Cultuur

De dame met de hermelijn is een schilderij van Leonardo da Vinci. Het is de publiekstrekker van het Czartoryski Museum te Krakau, Polen.

Toelichting

Op het schilderij van ca 1490 staat Cecilia Gallerani afgebeeld, de zestienjarige minnares van hertog Ludovico Sforza. Het schilderij is een van de vier vrouwenportretten van da Vinci's hand; de andere drie zijn de Mona Lisa, het portret van Ginevra de'Benci en het portret van Lucrezia Crivelli (de laatste minnares van Sforza), genaamd La Belle Ferronière. Da Vinci's portret van Cecilia vertoont zich wegdraaiende van de toeschouwer een intrigerende glimlach en is van een bijzondere sensualiteit. Zij streelt een wit marterachtig dier dat met zijn klauwen in haar mouw slaat. Hierin kan men een verborgen seksuele verwijzing zien.[1]

Da Vinci ontmoette Cecilia Gallerani in Milaan in 1484, waar zij beiden leefden in het kasteel van hertog Ludivico Sforza. Cecilia was de maîtresse van de hertog; ze speelde muziek en schreef poëzie. Er zijn verschillende verklaringen waarom er een hermelijn op het schilderij staat. Hermelijnen werden geassocieerd met de aristocratie. De hermelijn was ook een symbool van zuiverheid en kwam voor op het wapen van de Sforza's. Maar het kon ook een woordspeling met haar naam zijn.

Onderzoek met een nieuwe techniek onthulde in 2014 dat dit werk op zijn minst 2 keer overschilderd is waarbij het witte dier pas in een latere versie werd toegevoegd.[2]