Morfine

Zie artikelVoor de gelijknamige film, zie Morfine (film).
EsculaapNeem het voorbehoud bij medische informatie in acht.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten een arts.
Morfine
Morphin - Morphine.svg
(5α,6α)-7,8-Didehydro-4,5-epoxy-17-methylmorfinaan-3,6-diol
Farmaceutische gegevens
F30%
MetabolisatieNieren 90%, gal 10%
t1/22-3 uur
UitscheidingNieren 90%, gal 10%
Gebruik
GeneesmiddelengroepPijn en ontsteking
SubklasseNarcotische analgetica
MerknamenMS Contin, MSIR, Avinza, Kadian, Oramorph, Roxanol
IndicatiesPijn en ontsteking
Voorschrift/receptJa
ToedieningOraal, SC, IM, IV
Risico met betrekking tot
Zwangerschapscat.C
Databanken
CAS-nummer57-27-2
ATC-codeN02AA01
PubChem148818
DrugBankAPRD00215
Farmacotherapeutisch KompasMorfine
Chemische gegevens
FormuleC17H19NO3
Molaire massa285,4 g/mol
Portaal  Portaalicoon  Geneeskunde

Morfine is een in de geneeskunde veelgebruikt krachtig narcotisch analgeticum (pijnstiller). De apotheker Friedrich Sertürner isoleerde in 1804 het alkaloïde morfine (C17H19NO3) als een van de werkzame bestanddelen van opium.

De naam morfine is ontleend aan de god Morpheus uit de Griekse mythologie.

Hoewel morfine in principe geheel synthetisch gemaakt kan worden, wordt de grondstof waar morfine uit wordt geëxtraheerd (de ruwe opium) nog steeds door de papaverplant geleverd. Het is zo de oudste aan de mens bekende pijnstiller.

Men heeft in de klinische praktijk wel enig bezwaar tegen het gebruik van morfine en morfinederivaten omdat ze verslavend zouden zijn en er tolerantie zou optreden. Het therapeutisch gebruik van opiaten (bijvoorbeeld in het kader van een pijnbehandeling) blijkt niet tot grote problemen te leiden. Afgezien daarvan kan het echter aanleiding geven tot lichamelijke afhankelijkheid, wat wil zeggen dat bij plotseling staken de patiënt ontwenningsverschijnselen kan ontwikkelen. Een opiaat dient dan ook altijd geleidelijk afgebouwd te worden. Van gewenning - het fenomeen dat in de loop der tijd steeds hogere doseringen nodig zijn - is inderdaad sprake voor sommige effecten van het middel. Als pijn merkbaar toeneemt, dan is daar een reden voor die uitgezocht dient te worden.

Indicaties om morfine voor te schrijven zijn acute ernstige pijn (post-operatief, myocardinfarct) en bij asthma cardiale.

Morfine wordt eveneens ingezet bij chronische hevige pijn zoals in het terminale stadium van een ziekte. Daarnaast wordt morfine gebruikt als premedicatie vóór anesthesie, en als analgeticum tijdens de operatie.

Voor acute pijnstilling wordt morfine parenteraal toegepast (subcutaan, intramusculair, intraveneus en epiduraal). Als onderhoudsdosering wordt het in de vorm van zetpillen en als drank ingezet.

Een diagnostische bijwerking zijn de kleine pupillen; miosis.[1]