Presocratische filosofie

Filosofie
Banner-philosophy.png
Geschiedenis van de filosofie
  Westerse filosofiePresocratische filosofie
Antieke filosofie
Middeleeuwse filosofie
Renaissancefilosofie
Moderne filosofie
Hedendaagse filosofie
  Oosterse filosofieArabische filosofie
Chinese filosofie

Indische filosofie

Japanse filosofie
Zoroastrisme

  Religieuze filosofieChristelijke filosofie
Joodse filosofie
Islamitische filosofie
Portaal  Portaalicoon  Filosofie

De presocratische filosofie vormt de beginfase van de westerse filosofie in de periode 600–400 v.Chr., voor de tijd dat Socrates en zijn volgelingen de filosofie beïnvloedden. Presocratische denkers waren afkomstig uit de Griekse kolonies in met name Ionië en Magna Graecia. Ze waren voornamelijk natuurfilosofen die verklaringen bedachten voor het ontstaan en de werking van het heelal en natuurprocessen. Daarvoor namen ze afstand van traditionele, religieuze denkbeelden, en speculeerden ze over grondsubstanties waaruit alles in de kosmos voortkomt en over principes die dat proces aansturen. In mindere mate richtten zij zich ook op de wiskunde, astronomie, epistemologie, logica en ethiek.

De presocraten kenden het aristotelische onderscheid tussen mythologische dichters en filosofische prozaschrijvers niet. Ze drukten zich nog mythisch-religieus uit en schreven soms in verzen. Wat hen echter onderscheidt van voorgangers is dat ze streefden naar discussie en theoretische verklaringen die reductionistisch, coherent en systematisch waren. Daarvoor ontwikkelden ze nieuwe, abstracte begrippen. Zodoende gelden ze als protowetenschappers.

Filosofische ideeën verspreidden zich via handelscontacten en dankzij publieke voordrachten van rondreizende filosofen. Ze schreven enkele teksten, maar niet een daarvan is intact overgeleverd. Er bestaan alleen fragmenten en testimonia (getuigenissen) in het werk van latere schrijvers. Sinds de 19e eeuw onderzoeken historici, filosofen en filologen wat de presocratische denkbeelden inhielden en wat hun betekenis was in de klassieke oudheid.