Tweede Wereldoorlog
English: World War II

  • tweede wereldoorlog
    ww2montage.png
    datum 1 september 19392 september 1945
    locatie europa, stille oceaan, zuidoost-azië, het midden-oosten, het middellandse zeegebied en afrika
    resultaat nazi-duitsland en japan verslagen, opkomst supermachten vs en sovjet-unie, dekolonisatie
    casus belli azië: marco polobrugincident
    europa: duitse inval in polen
    strijdende partijen
    geallieerden:
    vlag van het verenigd koninkrijk verenigd koninkrijk
    vlag van verenigde staten (1912-1959) verenigde staten
    vlag van de sovjet-unie van 1936-1955 sovjet-unie
    vlag van republiek china china
    en andere
    asmogendheden:
    vlag van nazi-duitsland duitsland
    vlag van japan (1870–1999) japans keizerrijk
    vlag van italië (1861-1946) italië
    (tot 3 september 1943)
    en andere
    leiders en commandanten
    vlag van het verenigd koninkrijk winston churchill
    vlag van verenigde staten (1912-1959) franklin roosevelt (†)
    vlag van verenigde staten (1912-1959) harry truman
    vlag van de sovjet-unie van 1936-1955 jozef stalin
    vlag van taiwan chiang kai-shek
    en anderen
    vlag van nazi-duitsland adolf hitler (†)
    vlag van japan hirohito
    vlag van japan hideki tojo
    vlag van italië (1861-1946) benito mussolini (†)
    en anderen
    verliezen
    militaire doden:
    meer dan 14.000.000
    burgerdoden
    meer dan 36.000.000
    (details)
    militaire doden:
    meer dan 8.000.000
    burgerdoden
    meer dan 4.000.000
    (details)
    portaal  portaalicoon   tweede wereldoorlog
    westfront (tweede wereldoorlog)

    nederland · belgië · frankrijk · duinkerke · engeland · dieppe · normandië · cobra · lüttich · parijs · dragoon · siegfriedlinie · maastricht · market garden · hürtgenwald · overloon · aken · schelde · elzas · ardennen · colmar · nutcracker · blackcock · grenade · veritable · lumberjack · plunder

    oostfront (tweede wereldoorlog)

    polen · balkan · barbarossa · minsk · raseiniai · smolensk (1) · charkov (1) · finland · leningrad · tichvinoffensief · moskou · toropets-cholmoffensief· rzjev · charkov (2) · stalingrad · charkov (3) · koersk · bagration · warschau · laplandoorlog · wisła-oderoffensief · oost-pruisenoffensief· pommerenoffensief· neder-silezische offensief · operatie sonnenwende · berlijn · praag

    de tweede wereldoorlog was de samensmelting van een aantal aanvankelijk afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945 op wereldschaal werden uitgevochten tussen twee allianties: de asmogendheden en de geallieerden.

    in europa vielen troepen van de duitse wehrmacht en de ss op 1 september 1939 polen binnen. de regeringen van het verenigd koninkrijk en frankrijk die een bondgenootschap vormden met polen reageerden op 3 september 1939 met een oorlogsverklaring aan duitsland, als een nakoming van de in maart 1939 afgegeven brits-franse bijstandverklaring. de meest dramatische uitbreiding van het conflict vond plaats op 22 juni 1941 met de duitse aanval op de sovjet-unie. desondanks kon de oorlog op dat moment nog steeds worden gezien als een europese oorlog, los van de japanse expansie in oost-azië. dit veranderde toen op 7 december 1941 japan de united states pacific fleet bij pearl harbor bombardeerde en de verenigde staten prompt aan japan de oorlog verklaarden. hitler verklaarde vier dagen later de verenigde staten de oorlog, formeel omdat duitsland en japan in 1936 het anti-kominternpact hadden gesloten, feitelijk omdat de vs reeds lang materiële steun gaf aan de britten. in maart 1941 was die steun geformaliseerd in de leen- en pachtwet. er ontwikkelde zich een samenwerking tussen de sovjet-unie enerzijds en de britten en amerikanen anderzijds, die gekenmerkt werd door veel wederzijdse onwennigheid en wantrouwen, waarop door de duitsers werd ingespeeld.[a]

    de tweede wereldoorlog kenmerkte zich door een tot op dat moment in de geschiedenis ongekend massaal en niets ontziend geweld, waarbij over en weer talloze burgerslachtoffers vielen. in vorige oorlogen was over het algemeen een principieel onderscheid gemaakt tussen burgers en militairen, waarbij de burgers zo veel mogelijk ontzien werden of in ieder geval geen primair doel vormden. dit principe werd in de tweede wereldoorlog op grote schaal verlaten; alle partijen beschouwden elkaars burgers nu als valide doelen, met het argument dat ook de burgers bijdroegen aan het oorlogvoerend vermogen van de vijand. de tweede wereldoorlog is daarmee tot op heden het meest sprekende voorbeeld van een totale oorlog. daarnaast waren zowel nazi-duitsland als de sovjet-unie totalitaire regimes, die zich overeind hielden met politieke repressie en indoctrinatie. ook de oorlog tussen militairen was uitgesproken hard, vooral aan het oostfront. de internationaal overeengekomen regels voor oorlogvoering (vastgelegd in de conventie van genève) werden systematisch en op grote schaal overtreden, met name met betrekking tot de behandeling van krijgsgevangenen.

    tijdens de tweede wereldoorlog vielen er in totaal tussen de 50 en 70 miljoen doden. ongeveer twee derde van alle slachtoffers was burger, waarvan naar schatting meer dan elf miljoen behoorden tot minderheden die stelselmatig werden vervolgd en vermoord. het was tevens de eerste − en tot op heden enige − oorlog waarin kernwapens werden ingezet. ook werden aan het eind van de oorlog op betrekkelijk kleine schaal raketwapens en straaljagers ingezet.

    tijdens de oorlog werd door alle betrokken partijen een inzet op het strijdtoneel van chemische wapens gevreesd zoals in de eerste wereldoorlog was gebeurd. gifgas werd echter slechts ingezet in de periferie, namelijk door italië in abessynië en japan in china, waar ook experimenten met biologische oorlogvoering plaatsvonden.

    belangrijke, deels op de ervaringen terug te voeren ontwikkelingen na de oorlog waren de oprichting van de verenigde naties - die in de plaats kwam van de machteloos gebleken volkenbond- en de opstelling van de universele verklaring van de rechten van de mens.

  • benaming
  • belgië en nederland
  • oorzaken van de oorlog in europa
  • de oorlog in europa
  • de oorlog in azië
  • algemeen
  • zie ook
  • noten
  • literatuur
  • bronnen
  • externe links

Tweede Wereldoorlog
WW2Montage.PNG
Datum 1 september 19392 september 1945
Locatie Europa, Stille Oceaan, Zuidoost-Azië, het Midden-Oosten, het Middellandse Zeegebied en Afrika
Resultaat Nazi-Duitsland en Japan verslagen, opkomst supermachten VS en Sovjet-Unie, dekolonisatie
Casus belli Azië: Marco Polobrugincident
Europa: Duitse inval in Polen
Strijdende partijen
Geallieerden:
Vlag van het Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
Vlag van Verenigde Staten (1912-1959) Verenigde Staten
Vlag van de Sovjet-Unie van 1936-1955 Sovjet-Unie
Vlag van Republiek China China
en andere
Asmogendheden:
Vlag van nazi-Duitsland Duitsland
Vlag van Japan (1870–1999) Japans Keizerrijk
Vlag van Italië (1861-1946) Italië
(tot 3 september 1943)
en andere
Leiders en commandanten
Vlag van het Verenigd Koninkrijk Winston Churchill
Vlag van Verenigde Staten (1912-1959) Franklin Roosevelt (†)
Vlag van Verenigde Staten (1912-1959) Harry Truman
Vlag van de Sovjet-Unie van 1936-1955 Jozef Stalin
Vlag van Taiwan Chiang Kai-shek
en anderen
Vlag van nazi-Duitsland Adolf Hitler (†)
Vlag van Japan Hirohito
Vlag van Japan Hideki Tojo
Vlag van Italië (1861-1946) Benito Mussolini (†)
en anderen
Verliezen
Militaire doden:
Meer dan 14.000.000
Burgerdoden
Meer dan 36.000.000
(details)
Militaire doden:
Meer dan 8.000.000
Burgerdoden
Meer dan 4.000.000
(details)
Portaal  Portaalicoon   Tweede Wereldoorlog
Westfront (Tweede Wereldoorlog)

Nederland · België · Frankrijk · Duinkerke · Engeland · Dieppe · Normandië · Cobra · Lüttich · Parijs · Dragoon · Siegfriedlinie · Maastricht · Market Garden · Hürtgenwald · Overloon · Aken · Schelde · Elzas · Ardennen · Colmar · Nutcracker · Blackcock · Grenade · Veritable · Lumberjack · Plunder

Oostfront (Tweede Wereldoorlog)

Polen · Balkan · Barbarossa · Minsk · Raseiniai · Smolensk (1) · Charkov (1) · Finland · Leningrad · Tichvinoffensief · Moskou · Toropets-Cholmoffensief· Rzjev · Charkov (2) · Stalingrad · Charkov (3) · Koersk · Bagration · Warschau · Laplandoorlog · Wisła-Oderoffensief · Oost-Pruisenoffensief· Pommerenoffensief· Neder-Silezische offensief · Operatie Sonnenwende · Berlijn · Praag

De Tweede Wereldoorlog was de samensmelting van een aantal aanvankelijk afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945 op wereldschaal werden uitgevochten tussen twee allianties: de asmogendheden en de geallieerden.

In Europa vielen troepen van de Duitse Wehrmacht en de SS op 1 september 1939 Polen binnen. De regeringen van het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk die een bondgenootschap vormden met Polen reageerden op 3 september 1939 met een oorlogsverklaring aan Duitsland, als een nakoming van de in maart 1939 afgegeven Brits-Franse bijstandverklaring. De meest dramatische uitbreiding van het conflict vond plaats op 22 juni 1941 met de Duitse aanval op de Sovjet-Unie. Desondanks kon de oorlog op dat moment nog steeds worden gezien als een Europese oorlog, los van de Japanse expansie in Oost-Azië. Dit veranderde toen op 7 december 1941 Japan de United States Pacific Fleet bij Pearl Harbor bombardeerde en de Verenigde Staten prompt aan Japan de oorlog verklaarden. Hitler verklaarde vier dagen later de Verenigde Staten de oorlog, formeel omdat Duitsland en Japan in 1936 het Anti-Kominternpact hadden gesloten, feitelijk omdat de VS reeds lang materiële steun gaf aan de Britten. In maart 1941 was die steun geformaliseerd in de Leen- en Pachtwet. Er ontwikkelde zich een samenwerking tussen de Sovjet-Unie enerzijds en de Britten en Amerikanen anderzijds, die gekenmerkt werd door veel wederzijdse onwennigheid en wantrouwen, waarop door de Duitsers werd ingespeeld.[a]

De Tweede Wereldoorlog kenmerkte zich door een tot op dat moment in de geschiedenis ongekend massaal en niets ontziend geweld, waarbij over en weer talloze burgerslachtoffers vielen. In vorige oorlogen was over het algemeen een principieel onderscheid gemaakt tussen burgers en militairen, waarbij de burgers zo veel mogelijk ontzien werden of in ieder geval geen primair doel vormden. Dit principe werd in de Tweede Wereldoorlog op grote schaal verlaten; alle partijen beschouwden elkaars burgers nu als valide doelen, met het argument dat ook de burgers bijdroegen aan het oorlogvoerend vermogen van de vijand. De Tweede Wereldoorlog is daarmee tot op heden het meest sprekende voorbeeld van een totale oorlog. Daarnaast waren zowel nazi-Duitsland als de Sovjet-Unie totalitaire regimes, die zich overeind hielden met politieke repressie en indoctrinatie. Ook de oorlog tussen militairen was uitgesproken hard, vooral aan het oostfront. De internationaal overeengekomen regels voor oorlogvoering (vastgelegd in de Conventie van Genève) werden systematisch en op grote schaal overtreden, met name met betrekking tot de behandeling van krijgsgevangenen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog vielen er in totaal tussen de 50 en 70 miljoen doden. Ongeveer twee derde van alle slachtoffers was burger, waarvan naar schatting meer dan elf miljoen behoorden tot minderheden die stelselmatig werden vervolgd en vermoord. Het was tevens de eerste − en tot op heden enige − oorlog waarin kernwapens werden ingezet. Ook werden aan het eind van de oorlog op betrekkelijk kleine schaal raketwapens en straaljagers ingezet.

Tijdens de oorlog werd door alle betrokken partijen een inzet op het strijdtoneel van chemische wapens gevreesd zoals in de Eerste Wereldoorlog was gebeurd. Gifgas werd echter slechts ingezet in de periferie, namelijk door Italië in Abessynië en Japan in China, waar ook experimenten met biologische oorlogvoering plaatsvonden.

Belangrijke, deels op de ervaringen terug te voeren ontwikkelingen na de oorlog waren de oprichting van de Verenigde Naties - die in de plaats kwam van de machteloos gebleken Volkenbond- en de opstelling van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.