Wikipedia:Etalage

Overzicht beheerpagina's
Fairytale bookmark.png  Etalage-navigatie


1rightarrow.png WP:E
Fairytale bookmark.png
In de etalage staat een selectie van artikelen die gebruikers van Wikipedia bijzonder waarderen en die aan bepaalde standaarden voldoen. Deze artikelen zijn erg uitgebreid en vaak zijn ze geëvalueerd in de review. De artikelen in de etalage zijn beoordeeld als informatief, objectief en inhoudelijk correct, en ze bevatten indien mogelijk de meest recente gegevens. Er staan op dit moment 364 artikelen in de etalage, op een totaal van 1.982.965 artikelen op Wikipedia. Dat betekent dat één op 5.447 artikelen in deze lijst staat. Zie voor meer statistieken de statistiekenpagina.

Voor wie zelf een Etalage-artikel wil proberen te schrijven, kan het nuttig zijn om De Zes Stappen te volgen. Voor het verbeteren van je artikel is het raadzaam de tips voor het schrijven van een goed artikel te lezen en te kijken of het artikel voldoet aan de criteria voor een etalageartikel. Op deze pagina kunnen artikelen worden aangemeld voor opname in of verwijdering uit de Etalage en wordt over deze artikelen gestemd.

Calendar-blank.png

NOV
18

Nieuwe artikelen in de Etalage

Lithuanian state in 13-15th centuries.png

Het groothertogdom Litouwen (Groothertogdom van Litouwen, Roes en Samogitië; Roetheens: Великое князство Литовское, Руское, Жомойтское и иных, Velikoje Knjaztvo Litovskoje, Roeskoje, Zjomojtskoje i inych; Litouws: Lietuvos Didžioji Kunigaikštystė; Pools: Wielkie Księstwo Litewskie) was een Oost-Europese staat die ontstond in de 13e eeuw en bestaan heeft tot de 18e eeuw.

Het groothertogdom ontstond in de 13e eeuw om de dreiging van de Duitse Orde het hoofd te kunnen bieden en had in Mindaugas zijn eerste vorst. Mindaugas liet zich in 1253 dopen en verkreeg daardoor de koningstitel van paus Innocentius IV. Na de moord op Mindaugas kwamen er weer heidense vorsten op de troon van Litouwen. Dit veranderde toen groothertog Jogaila koning van Polen kon worden en zich daarvoor bekeerde. Twee eeuwen lang regeerde zijn dynastie over Polen en Litouwen en in deze tijd raakten de twee staten steeds meer met elkaar vervlochten. In deze periode kon het groothertogdom zijn eigen identiteit behouden. In een reeks van verdragen raakten beide staten nog nauwer met elkaar verwant, met als uiteindelijke hoogtepunt de Unie van Lublin, waar het Pools-Litouwse Gemenebest werd gevestigd. De aanhoudende oorlogen met andere Oostzeemachten en met het Tsaardom Rusland verzwakten het Gemenebest in de 17e en 18e eeuw ernstig. Rusland wist veel grondgebied af te snoepen, waardoor het groothertogdom aan macht en invloed verloor. In 1795 kwam met de Derde Poolse Deling een definitief einde aan het rijk.

Het groothertogdom omvatte in de 15e eeuw – de periode van zijn grootste uitbreiding – het grondgebied van het huidige Litouwen, Wit-Rusland, Oekraïne, Transnistrië en delen van Polen en Rusland. Het was toen een multi-etnische staat en de grootste staat van Europa. Het groothertogdom was nauwer verwant aan West-Europa dan aan Rusland. Zo werd in Litouwen het Latijns schrift gebruikt in plaats van het Cyrillisch en vertoonden de politieke instituties gelijkenissen met die in West-Europa.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 4 november
NAD+ phys.svg

Nicotinamide-adenine-dinucleotide (NAD) is een co-enzym dat in de cellen van alle levensvormen functioneert als biochemische elektronendrager. Het is een groot organisch molecuul dat met behulp van een enzym in levende wezens een bepaalde chemische reactie kan laten verlopen. NAD kan in twee vormen bestaan: als oxidator en als reductor. In de eerste toestand, die wordt aangeduid als NAD+, kan NAD elektronen opnemen. In de tweede vorm kan het elektronen afstaan; deze toestand wordt aangeduid als NADH.

NAD is van groot belang bij alle stofwisselingsprocessen. Op moleculair niveau is de stofwisseling van een organisme te beschouwen als een aaneenschakeling van redoxreacties: voortdurende omzettingen van chemische energie. NAD vervult in deze reacties een hoofdrol als elektronendrager. NAD+ neemt daarbij elektronen op uit voedingsstoffen zoals suikers en vetzuren. Het NADH dat zo ontstaat geeft vervolgens de elektronen af in diverse cellulaire processen die het organisme in leven houden.

NAD is niet alleen betrokken bij stofwisseling, maar ook bij DNA-reparatie, regulatie van genexpressie en signaaltransductie. In de meeste organismen wordt NAD de novo gevormd uit de aminozuren tryptofaan en asparaginezuur. Er bestaan ook syntheseroutes waarbij andere stoffen worden gebruikt, zoals het in voeding aanwezige nicotinezuur. Het op peil houden van de cellulaire NAD-concentraties is volgens huidige inzichten een bepalende factor in het tegengaan van veroudering.

NAD wordt vaak in een adem genoemd met NADP, voluit nicotinamide-adenine-dinucleotidefosfaat. NADP wordt uit NAD gevormd door toevoeging van een fosfaatgroep aan een van de ribosen. De biologische functies van NADP zijn zeer vergelijkbaar met die van NAD. NADP wordt echter gebruikt als co-enzym bij fotosynthese en enkele assimilatiereacties, terwijl NAD voornamelijk een rol speelt bij celademhaling. NAD en NADP functioneren in meer dan 400 enzymatische reacties en zijn buitengewoon wijd verspreid in alle bekende levensvormen.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 3 oktober
Jan de Baen 002.jpg

Hiëronymus van Beverningh (Gouda, 25 april 1614Warmond, 30 oktober 1690) was een Gouds regent, diplomaat en thesaurier-generaal van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden in de Gouden Eeuw.

Van Beverningh groeide op in Gouda en studeerde aan de Universiteit Leiden. Hij nam als Statenlid deel aan de Eerste Grote Vergadering van de Staten-Generaal en was een naaste medestander van Johan de Witt in het Eerste Stadhouderloze Tijdperk. Tijdens het rampjaar 1672 was hij als gedeputeerde van de Staten-Generaal met stadhouder Willem III betrokken bij de verdediging van de Republiek.

De Staten-Generaal benoemden Van Beverningh herhaaldelijk tot gezant om de Republiek te vertegenwoordigen bij vredesonderhandelingen. In deze functie was hij onder meer betrokken bij de vredesverdragen die een einde maakten aan de Eerste en Tweede Engels-Nederlandse Oorlog, en de Hollandse Oorlog. De Gouwenaar werkte eveneens aan de totstandkoming van de Akte van Seclusie in 1654, het Partagetraktaat van 1661 en de Spaans-Nederlandse Alliantie van 1671. Tijdens deze diplomatieke missies had hij veelal een leidende rol en onderhield hij de correspondentie met de Staten-Generaal en de raadpensionaris van Holland. Diverse keren sprak hij direct met de staatshoofden van Engeland, Spanje en Frankrijk.

Van Beverningh bracht veel tijd door op zijn buitenplaats Lockhorst (of Oud Teylingen), waar hij een tuin met uitheemse planten verzorgde. Hij was daarnaast als curator betrokken bij de Universiteit Leiden. Hiëronymus van Beverningh overleed op 30 oktober 1690, op 76-jarige leeftijd. Hij werd begraven in een grafkapel in de Sint-Janskerk in zijn geboorteplaats Gouda.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 4 november
Maastricht Maasboulevard (montage2).jpg

De Maasboulevard is een ruim vijf kilometer lange boulevard langs de rivier de Maas in de Nederlandse stad Maastricht. De boulevard en de daaraan parallel lopende Maaspromenade kwamen in de jaren 1960 en 70 gefaseerd tot stand op het tracé van het gedempte Kanaal Luik-Maastricht.

Sinds 2003 wordt de weg in een deel van het centrum door een tunnel geleid. Op het dak van de tunnel is een uitbreiding van de promenade aangelegd, die de barrièrewerking van de boulevard in dit gedeelte opheft. De Maaspromenade is uitsluitend bedoeld voor voetgangers en heeft door de aanwezigheid van voorzieningen voor rondvaartboten tevens een toeristische functie.

De Maasboulevard heeft een divers karakter, variërend van drukke stadsstraat en wandelpromenade tot bijna landelijke weg. Het centrale deel vervult een belangrijke functie voor het gemotoriseerd verkeer in Maastricht, terwijl de verkeersintensiteit in het zuidelijk deel laag is. Langs de boulevard staan tientallen rijks- en gemeentelijke monumenten.

Artikel lezen
Fairytale bookmark.png 3 oktober
Purple geography icon.svg
Gouda (→ naar het artikel)

Natuur en landschap:Kilimanjaro (berg) -Mount Pinatubo -Yosemite National Park

Landen en deelstaten:Californië -Filipijnen -Koninkrijk der Nederlanden -Sao Tomé en Principe

Steden en gemeenten: Alpine County - Barcelona (Spanje) -Den Helder -Eindhoven -Gouda -Haarlem -New York (stad) -Philadelphia (Pennsylvania) -Praag -Tongeren (stad) -Veldhoven - Zonhoven

Verkeer en vervoer: Amsterdamse tram -Beurtvaart -Maasboulevard (Maastricht) -Metro van Berlijn -Nationale Maatschappij van Buurtspoorwegen -Willemsplein (Arnhem)

P biology.png
Schildpadden (→ naar het artikel)

Algemeen:Evolutie (biologie) -Geschiedenis van de evolutietheorie

Planten:Krappa -Nepenthes -Suikerbiet

Schimmels:Ascomyceten

Ongewervelden:Beerdiertjes -Bidsprinkhanen -Bochelcicaden - Coloradokever -Dagpauwoog -Doodshoofdvlinder -Fluweelwormen -Gaasvliegen - Geelgerande watertor -Gehakkelde aurelia -Grote spinnende watertor -Hommels -Kameelhalsvliegen -Meikever -Mierenleeuwen -Monarchvlinder -Oeverloopkevers -Oorwormen -Rechtvleugeligen -Schietmotten -Spinnen (dieren) -Spinnendoders -Teken (dieren) -Trekvlinder -Vliegend hert -Vlinders -Zeekomkommers -Zeekomma's -Zeesterren -Zijdevlinder

Amfibieën:Boomkikker -Kikkers - Olm (salamander) -Ribbensalamander -Vuursalamander

Reptielen: Adder -Brughagedissen -Citipati -Gekko's -Hagedissen - Hazelworm -Ichthyosauria -Kameleons -Karetschildpad -Komodovaraan - Kortstaartkameleons - Krokodilachtigen - Lederschildpad -Plesiosauria -Pterosauriërs -Ringnekslang -Ringslangplatstaart -Schildpadden - Sierschildpad - Slangen -Soepschildpad -Tchoiria -Turfanosuchus -Tyrannosaurus

Vogels:Boerenzwaluw -Dodo -IJsvogel -Kelenken -Roodkopgier -Zwarte specht

Zoogdieren:Apomys gracilirostris -Bultrug -Haas (dier) -Hipposideros diadema -Reuzenotter -Rhynchocyon udzungwensis -Springspitsmuizen -Vari -Vogelbekdier -Zeekoeien -Zoogdieren

P history.png
Titanic (→ naar het artikel)

Geschiedenis naar plaats:Geschiedenis van Georgië - Geschiedenis van Gouda - Geschiedenis van Lieshout - Geschiedenis van Tegelen -Geschiedenis van Woerden

Prehistorie:Broch -Ötzi

Oudheid:Ahmose I -Etrusken -Indusbeschaving

Klassieke oudheid:Aspasia -Augustus (keizer) -Caligula - Carthago -Constantijn de Grote -Filistijnen -Gupta's -Iulia Agrippina minor -Kanaal van Corbulo -Livia Drusilla II -Krijgsolifant - Legio X Fretensis -Romeins legionair -Marcus Vipsanius Agrippa -Lucius Vitellius (gouverneur van Syria)

Middeleeuwen:Æthelflæd -Byzantijnse Rijk - Eleonora van Aquitanië - Italiaanse renaissance -Marco Polo -Mongoolse Rijk -Pape Jan - Hertogdom Saksen (1485–1547) -Timoer Lenk - Vikingschip

Jan Ligthart (→ naar het artikel)

Vroegmoderne tijd:Admiraliteit van Friesland -Beleg van Breda (1624–1625) -Beleg van Deventer (1578) -Beleg van Groenlo (1627) - Beleg van 's-Hertogenbosch - Beleg van Oostende -Hiëronymus van Beverningh -Christoffel Columbus -Gouden Eeuw (Nederland) -Groothertogdom Litouwen -Habsburgse monarchie -Frederik de Houtman -Maritieme geschiedenis van Nederland -Nieuw-Amsterdam (Nieuw-Nederland) -Frederik Hendrik van Oranje -Lodewijk XIV van Frankrijk -Maurits van Oranje -Pruisen -Madame Roland -Michiel de Ruyter -Slag bij Nieuwpoort -Tachtigjarige Oorlog -Tien jaren (Tachtigjarige Oorlog)

Moderne tijd:Beleg van Delfzijl (1813-1814) -Belgische Revolutie -Lodewijk Napoleon -Californische goldrush - Maria Aletta Hulshoff - James Lick - Neutraal Moresnet - Orde van de Unie -Ranavalona I van Madagaskar -Gustave Rolin-Jaequemyns -Zuid-Afrikaansche Republiek

1900-heden:Agfacommando -Aliyah Bet -Bijlmerramp -De Draad -Duitse aanval op Nederland in 1940 -Howard Hughes -Kilroy was here -Moskouse Processen -Operatie Overlord -Titanic (schip, 1912) -Slag om de Ardennen

P social sciences.png
Lambiek (→ naar het artikel)

Demografie:Hongaarse minderheid in Roemenië -Malagassiërs -Ojibweg

Economie:Édouard Empain - Kredietcrisis -Sterkte-zwakteanalyse

Eten en drinken:Lambiek (bier)

Kleding:Beha - Marinière

Vlag van Australië (→ naar het artikel)

Onderwijs:Jan Ligthart

Politiek:Sergej Kirov -Joseph Luns - James Madison -Manuel Quezon -Russisch-Oekraïens gasconflict 2006 -Verenigde Naties - Vlag van Australië

Recht:Adoptie -Smaad (Nederland)

Vrije tijd:Bonsai -Breien (textiel)

P art.png
Stendhal (→ naar het artikel)

Architectuur:Chicago Board of Trade Building - Dom van Utrecht -Hilton Chicago -Kruisherenklooster (Maastricht) -One World Trade Center -Slot Loevestein -Jan Wils (architect)

Beeldende kunst:Karel Appel -Chinese schilderkunst -Theo van Doesburg -Impressionisme -Hubert Minnebo - Henry Moore -Nederlandse schilderkunst in de Gouden Eeuw -Giovanni Battista Piranesi - Rhinocerus -Romantiek (schilderkunst) -Nikè van Samothrake -Gustaaf Sorel

Computerspellen:Anno 1503: The New World - New Super Mario Bros. -The Legend of Zelda: Ocarina of Time

Literatuur:Adam in ballingschap -Amerikaanse literatuur -Simon CarmiggeltGeoffrey Chaucer - Decamerone -Ellesmere Chaucer-manuscript -Gothic novel -Ernest Hemingway -Franz Kafka -Hubert Lampo -Les Très Riches Heures du duc de Berry -Lucifer (toneelstuk) -Madame de Staël -Stendhal -Surinaamse literatuur -The Canterbury Tales -Hendrik IV (toneelstuk) -The Prelude -Voynichmanuscript

Verfransing van Brussel (→ naar het artikel)

Film:Bette Davis -Film noir -De krab met de gulden scharen (film) -Mary Pickford -Mr. Smith Goes to Washington -Peter Lorre -Star Trek

Fotografie:Straatfotografie

Muziek:Beiaard - Jazz in België - Muziek in de Oudheid -Weihnachtsoratorium -The Resistance Tour -Jacques Brel -The Cats -Crosby, Stills & Nash (& Young) -John Entwistle -Linkin Park -Neutral Milk Hotel -Rage Against the Machine -Pete Townshend -The Who -Stevie Wonder

Mythologie:Hippogrief

Taal en schrift:Geschiedenis van de Nederlandse spelling -Interslavisch - Nederlands in Zuid-Afrika -Verfransing van Brussel -Verwantschap tussen Afrikaans en Nederlands

P religion.png

P philosophy.png

Paus Julius II (→ naar het artikel)

Esoterie:Corpus Hermeticum - Loge L'Union Provinciale -Nicolas Flamel -Westerse astrologie -Westerse esoterie

Filosofie:Alchemie -Henry David Thoreau -Heraclitus -Pherecydes van Syros -Timaeus (Plato) -Bernard Williams (filosoof)

Religie:Bernardus Alfrink -Aphrodite -Dalai lama - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake -Heiligdomsvaart van Maastricht -Jaime Sin -Lijkwade van Turijn -Meher Baba -Mythologie -Paus Benedictus XV -Paus Johannes Paulus I -Paus Julius II - Paus Pius IX -Paus Pius XI - Perkwunos -Pranayama -Romeinse religie -Zonnegroet

P sport.png
Formule 1 (→ naar het artikel)

Sporten: Formule 1 -Shorttrack (schaatsen) -Voetbal in Latijns-Amerika -Zweefvliegen

Sporters:Johan Cruijff -Josep Guardiola -Bok de Korver -Carl Lewis -Win Remmerswaal

Sportevenementen:Olympische Zomerspelen 1896

Sportteams:Chinees voetbalelftal -Fenerbahçe SK -Iers voetbalelftal -PSV (voetbalclub)

P physics.png
Platentektoniek (→ naar het artikel)

Aardwetenschappen:Aardmagnetisch veld - Atlantisch orkaanseizoen 1911 - Eoceen - Geschiedenis van de Aarde -Krijt-Paleogeengrens -Nulmeridiaan - Ouderdom van de Aarde -Platentektoniek - Opwarming van de Aarde -Sedimentair gesteente -Zand

Astronomie:Aarde (planeet) -Mars (planeet) -Oud-Griekse astronomie -Titan (maan)

Oceanografie:Geschiedenis van de getijdentheorie - Getijde (waterbeweging)

Pi (→ naar het artikel)

Scheikunde en biochemie:Heterocyclische verbinding -Invar -Lithiumaluminiumhydride -Natuurproduct (scheikunde) -Nicotinamide-adenine-dinucleotide -Salpeterzuur -Tyrosine -Zwavelzuur

Techniek:Dynamisch positioneringssysteem -Enigma (codeermachine) -F-16 Fighting Falcon -Geschiedenis van de olietanker - Iowaklasse - Lou Ottens -Qanat -Rioolwaterzuiveringsinstallatie -George Washington (uitvinder)

Wiskunde en informatica:Geschiedenis van de wiskunde -Pi (wiskunde) - Prolog - Tweeplaatsige relatie

Wetenschappers:Christiaan Huygens -Franz Junghuhn - Hendrik Lorentz -Lise Meitner -Robert Oppenheimer