Keizersnede | geschiedenis

Geschiedenis

Fictieve voorstelling van de geboorte van Caesar, ca. 1301.

De naam keizersnede verwijst naar Julius Caesar, die zo ter wereld zou zijn gekomen. Dit is vrijwel zeker niet waar, al was het maar omdat zijn moeder Aurelia niet bij de geboorte is overleden. Eén en ander gaat terug op een verkeerd begrepen passage bij Plinius de Oudere, waarin staat dat de eerste der Caesars naar verluidt uit de baarmoeder van zijn moeder was gesneden ("caeso").[6] Dit ging over Sextus Julius Caesar, een voorouder van Gaius Julius die in 208 v.Chr. praetor van de provincie Sicilië was. Plinius en zijn tijdgenoten zagen zo'n geboorte als een gunstig voorteken, want de beroemde krijgslieden Scipio Africanus en Manius Manilius waren ook op die manier ter wereld gekomen.

Een andere theorie zegt dat de naam mogelijk komt van de Lex Caesarea of Lex Regia: het verbod om een zwangere vrouw te begraven zonder het kindje uit haar lichaam te hebben gehaald. Iets dat teruggaat tot in het oude Egypte.

De eerste vermelding van een moeder die een keizersnede overleefde, is in de Brabantsche Yeesten.[7] Ze beschrijven hoe hertog Wencelijn in 1337 te Praag uit het lichaam van Beatrix van Valois werd gesneden, waarna ze genas.[8][9] Historici hebben hierover hun twijfels: de passage in de Yeesten is een klassieke manier om de legitimiteit van een vorst te versterken door hem met Caesar te vergelijken,[10] en een latere Latijnse beschrijving is dubbelzinnig.[11]

Een betere kandidatuur voor het oudste verslag van een geslaagde keizersnede, stamt uit het Zwitserland van 1500: Jacob Nufer, een varkenscastreerder, zou de operatie op zijn vrouw hebben uitgevoerd na langdurige barensnood. Zijn vrouw herstelde en kreeg later nog 5 kinderen; de boreling groeide op en werd 77 jaar. Het verhaal werd echter pas na 82 jaar opgeschreven, wat het historisch minder betrouwbaar maakt. Mogelijk ging het om een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Het eerste medische vertoog dat keizersneden op levende vrouwen bepleitte, verscheen in 1581: L'hysterotomotokie ou enfantement caesarien van François Rousset.[12]

In de 19e eeuw werden er nog nauwelijks keizersneden uitgevoerd in Nederland. In 1848 werden er in totaal drie uitgevoerd.[13]

In de 20e eeuw werd de keizersnede veiliger dan voorheen door gebruik van goede anesthesiemethoden en steriele gereedschappen. Pas vanaf de jaren 40 lieten antibiotica toe om zulke operaties routinematig te overleven.[10]